Πύργος Ηλείας Αφιέρωμα
Με όνειρα για το μέλλον
Το παρελθόν της βαρυσήμαντο, το μέλλον της γεμάτο προοπτικές. Η πρωτεύουσα του Νομού Ηλείας έχει όλες τις προϋποθέσεις να ανθίσει και να ξαναγίνει το εμπορικό και τουριστικό κέντρο της περιοχής. Ο Πύργος «απαιτεί» από τον επισκέπτη την προσοχή του για να του αποκαλύψει τα μυστικά του.
Στον ίδιο χώρο όπου σήμερα είναι χτισμένος ο Πύργος, οι αρχαιολόγοι τοποθετούν την αρχαία πόλη Δυσπόντιο και στα περίχωρά του, την αρχαία Λετρίνα. Γι' αυτό και παλαιότερα ονομαζόταν Δήμος Λετρίνων. Οσο για τη νεότερη ονομασία, αυτή προήλθε από τον πύργο που είχε κατασκευάσει το 1512 στη θέση του Επαρχείου ένας μπέης, ο Γεώργιος Τσερνωτάς. Το τοπωνύμιο Πύργος επικράτησε από το 1778 και μετά.
Αρχιτεκτονική. Στα σοκάκια της πόλης, τα νεοκλασικά σπίτια και τα παλιά αρχοντικά δίνουν τη νότα.
Στο κέντρο της πόλης συναντάμε τον Ζώη Μπενάρδο, εκδότη ιστορικών έργων: «Την εποχή της βενετοκρατίας ήταν ενδιάμεσος σταθμός των διερχομένων εμπόρων που είχαν προορισμό τη Ζάκυνθο. Κατά την επανάσταση του 1821 διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο με τη συμβολή των κατοίκων του και υπήρξε η πρώτη ελληνική πόλη που καταστράφηκε από τους Τούρκους. Τι να πρωτοπείς για τον Πύργο; Για τα χρόνια της Βαυαροκρατίας ή για τα λεγόμενα "σταφιδικά", τότε που γράφτηκαν με αγώνες των εξαθλιωμένων εργατών ολόκληρες σελίδες της σύγχρονης Ιστορίας; Στην περιοχή μας έγιναν συγκρούσεις μεγάλες, με χρονική αφετηρία το 1888, που κατέληξαν στο αποκορύφωμα του σταφιδικού αγώνα το 1903», παρατηρεί.
Κάποιοι ισχυρίζονται πως το παρελθόν και οι μνήμες αποτελούν το θεμέλιο μιας πόλης. Τι καλύτερο λοιπόν από το ποτοποιείο του Κουτήφαρη, στην οδό Ερμού. Το παραδοσιακό οίκημα, χρονολογίας 1880, είναι το στέκι του αυθεντικού ποτού. Γεμάτο παλιά βαρέλια, με το ούζο, το τριαντάφυλλο, τη μέντα, το μπράντι, τη μαυροδάφνη και τις ξεχωριστές γεύσεις στρέγκα και κιούμελ, η απόλαυση θεωρείται δεδομένη. Η κ. Κωνσταντίνα Κουτήφαρη μας ενημερώνει: «Ο μαρμάρινος πάγκος με την ενσωματωμένη βρύση είναι 200 ετών, το δε ποτοποιείο από το 1902. Οποιος μπαίνει, πίνει ελεύθερα από τα ρακοπότηρα, ξεπλένει το ποτήρι του και συνεχίζει να δοκιμάζει όποιο ποτό θέλει δωρεάν. Εδώ μέσα γυρίστηκαν και διάφορες ταινίες».
Αν δεις τον Πύργο με την ευκαιριακή ματιά του επισκέπτη, το πιθανότερο είναι να απογοητευτείς. Αν, όμως, τον ψάξεις με ενδιαφέρον, από παντού θα ξεφυτρώνουν ομορφιές και εκπλήξεις. Πόσω μάλλον, όταν ο Τσίλλερ έχει βάλει τη σφραγίδα του, σε κτίσματα όπως η Δημοτική Αγορά, που σήμερα είναι το Αρχαιολογικό Μουσείο, το ιστορικό θέατρο Απόλλων, ο σιδηροδρομικός σταθμός και το Μανωλοπούλειο Νοσοκομείο. Στην κεντρική πλατεία, οι μνήμες είναι όλες καταγεγραμμένες πάνω σε ένα εξαιρετικό κτίσμα, το «REX» -έργο του Τσίλλερ κι αυτό-, που σήμερα λειτουργεί ως καφετέρια. Εκεί, δυο νέοι καλλιτέχνες, ο Νικόχρηστος Λαμπαούνας και η Κατερίνα Αναστασιάδου, τραγουδούν και παίζουν κιθάρα και βιολί. Επιπλέον, ο Νικόχρηστος διατηρεί ιντερνετικό ραδιοφωνικό σταθμό: «Ακούστε τον, έχουμε συνεντεύξεις από γνωστά πρόσωπα και live μουσική κάθε Τρίτη και Πέμπτη. Θα μας βρείτε στο www.boxradio.gr».
Μοναδικό. Δεν υπάρχει άλλο μαγαζί σαν του κ. Γιώργου Αποστολόπουλου, που να κατασκευάζει αξεσουάρ αλόγων.
Στο βιβλιοπωλείο «Φωτογνώση», ο καθηγητής μαθηματικός, Αγαθοκλής Κωτσάκης, δείχνει ιδιαίτερη όρεξη για συζήτηση. «Δύσκολη εποχή, αλλά κάνουμε ό,τι μπορούμε. Η ανεργία, τα "χαράτσια" και γενικότερα η κατάσταση της οικονομίας έχουν μειώσει τις αγορές. Καθότι είμαστε αισιόδοξοι άνθρωποι, το παλεύουμε», λέει με την πίστη να ζωγραφίζεται στο πρόσωπό του. Στο ίδιο μέρος συναντούμε τον Βάσο Μικελόπουλο, τη ζωντανή ιστορία του Πύργου: Ζωγράφος, συγγραφέας και επιχειρηματίας, είναι ο ιδιοκτήτης του REX, του ιστορικού κινηματογράφου, και ξέρει τα πάντα για το παρελθόν της πόλης του. Με ιδιαίτερη σεμνότητα μας μιλά για τα βιβλία που έχει γράψει, όλα για την ιστορία του Πύργου: «Είναι τέσσερα τα έργα μου και όλα έχουν γραφεί με μοναδικό σκοπό να πληροφορηθεί ο κόσμος καταστάσεις και συμβάντα μιας άλλης εποχής. Πόσοι άραγε γνωρίζουν ότι ο Πύργος διέθετε κάποτε εννέα προξενεία; Ολα αυτά τα περιγράφω μαζί με διάφορες μικρές πραγματικές ιστορίες και πρόσωπα από το παρελθόν της πόλης μας. Οσο για τον κινηματογράφο,που ήταν παλαιότερα το REX, οι αναμνήσεις είναι πολλές και σπουδαίες. Και ποιοι δεν πέρασαν, όσο τον είχα στα χέρια μου! Ο Ρίζος, ο Παπαγιανόπουλους, ο Αυλωνίτης, ο Μυράτ και τόσοι άλλοι».
Θετική ενέργεια
Ιστορία. Η Πλατεία Επαρχείου, γνωστή από τον πύργο που είχε χτίσει ο Τσερνωτάς, απ’ όπου και πήρε το όνομα η πόλη.Ακόμα και τώρα, που η κρίση δημιουργεί παντού προβλήματα, οι Πύργιοι δεν «ταμπουρώνονται» πίσω από τους τοίχους των σπιτιών τους. «Ανέκαθεν η κίνηση ήταν έντονη στην πόλη αυτή και οι άνθρωποι είναι γλεντζέδες. Το έχουμε στο αίμα μας να αγαπάμε τη ζωή, έστω και αν δεν έχουμε να φάμε», λέει ο Στάθης Πολιτόπουλος, γραφίστας, που τα τελευταία τρία χρόνια ζει στον Πύργο. Ωστόσο, ο Νομός Ηλείας έχει τις προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί όσο λίγοι νομοί, καθώς τα κρουαζιερόπλοια φέρνουν τουρισμό στο Κατάκολο, τα Επτάνησα απέναντι στο Ιόνιο καθιστούν την περιοχή εμπορικό κέντρο και η παρακείμενη Αρχαία Ολυμπία, ενισχύει τη δράση και τη ζωή στην πρωτεύουσα της Ηλείας.
Στην οδό Ερμού με την ξεχωριστή κίνηση, ο μπάρμπα Γιώργος Αποστολόπουλος, ηλικίας 97 ετών, μια πασίγνωστη και σεβάσμια μορφή, εξακολουθεί να διατηρεί το μαγαζί του που είναι το τελευταίο στο είδος του, καθώς κατασκευάζει δερμάτινα εξαρτήματα για άλογα: «Σπανίζουν σήμερα οι πελάτες και είναι λογικό, γιατί έχουν εγκαταλείψει οι άνθρωποι τα άλογα», μας λέει με ένα γλυκό χαμόγελο και περίσσεια ευγένεια. Στο παλαιοπωλείο του Κώστα Μπαμπίλη, οι χώροι είναι γεμάτοι με αντίκες και αντικείμενα εξαιρετικής ποιότητας. Τον συναντάμε να δουλεύει με τη διόπτρα στο εργαστήριό του: «Τα πράγματα είναι δύσκολα για τον απλό κόσμο. Δουλειές πλέον δεν υπάρχουν και η αγοραστική δύναμη του κόσμου έχει μειωθεί δραστικά. Δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά μόνο να δουλέψουμε». Στο μαγαζί του χημικού και γεωπόνου Διονύση Λαγογιάννη, στην Ερμού, το κέφι είναι ανεβασμένο. Χαμογελαστός και ευδιάθετος, δεν χάνει την αισιοδοξία του ούτε για δευτερόλεπτο: «Μπαχάρια, βότανα, μυρωδικά και πολλά άλλα ωφέλιμα για τη φαρμακευτική τους αξία προϊόντα, θα τα βρείτε εδώ μέσα. Οι άνθρωποι ξαναγυρίζουμε σε αυτά που είχαμε ξεχάσει», λέει με νόημα.
Δημαρχείο. Το Λάτσειο Μέγαρο, δωρεά του εφοπλιστή Γιάννη Λάτση, στεγάζει τις υπηρεσίες του Δήμου
Ο Πύργος έχει βγάλει μεγάλες προσωπικότητες στα γράμματα και στις τέχνες. Στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη, η διευθύντρια Φανή Καραχάλιου μιλά για τον χώρο που υπηρετεί: «Δημόσια έγινε η Βιβλιοθήκη το 1953 με διευθυντή τον Ηλείο λογοτέχνη Τάκη Δόξα. Διαθέτει 140.000 τόμους βιβλίων, όλων των κατηγοριών. Υπάρχει συμμετοχή διαδικτυακή με 6.800 μέλη. Πολλοί ερευνητές έχουν βρει στοιχεία που υπάρχουν μόνο σε μας».
Στο Λάτσειο Δημαρχιακό Μέγαρο, ο δήμαρχος Μάκης Παρασκευόπουλος δίνει τον δικό του αγώνα: «Σε μια περίοδο κρίσης η ανάδειξη του δήμου σε πρωταγωνιστικό παράγοντα ανάπτυξης της τοπικής κοινωνίας είναι ο στόχος». Ομως, μια άλλη εκδοχή για την πόλη την ακούμε από τον εκδότη της τοπικής «Αυγής», Πάνο Καπογιάννη: «Το φως της Ολυμπίας να βοηθήσει την Ηλεία γιατί έχει εγκαταλειφθεί»...
Καλλιτέχνες. Ο Νικόχρηστος Λαμπαούνας και η Κατερίνα Αναστασιάδου μέσα στο Rex λίγο πριν την πρόβα της συναυλίας τους
Στοιχεία
Ο Πύργος σε αριθμούς
140.000 Τόμους διαθέτει η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της πόλης.
40.000 Αριθμούσε ο συνολικός Δήμος Πύργου στην απογραφή του 2001.
1840 Η χρονιά της εξέγερσης των αγροτών του Πύργου εναντίον του βασιλιά για την κατάργηση της φορολογίας των προϊόντων τους.
1913 Στο τότε καφενείο «Κρόνιον», έργο Τσίλλερ, προβλήθηκαν για πρώτη φορά κινούμενες εικόνες από έναν Ιταλό ονόματι Τζοβάνι.
Μητρόπολη. Επιβλητικός ο Ναός του Αγίου Νικολάου στην Πλατεία Επαρχείου.
1997 Δημιουργείται από τον Δημήτρη Σπύρου το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους, του οποίου είναι καλλιτεχνικός διευθυντής.
19 Χιλιόμετρα απέχει ο Πύργος από την Αρχαία Ολυμπία και 315 από την Αθήνα.http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23317&subid=2&pubid=63627536
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΧΑΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
greghali@yahoo.gr
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΧΑΡΑ ΜΠΙΡΜΠΙΛΗ
haraph@hotmail.com
Φανοποιείο. Με τέχνη και μαστοριά, πενήντα συνεχή χρόνια διατηρεί το μαγαζί του ο Διονύσιος - Κωνσταντίνος Πετρόπουλος
Αρχιτεκτονική. Στα σοκάκια της πόλης, τα νεοκλασικά σπίτια και τα παλιά αρχοντικά δίνουν τη νότα.
Μοναδικό. Δεν υπάρχει άλλο μαγαζί σαν του κ. Γιώργου Αποστολόπουλου, που να κατασκευάζει αξεσουάρ αλόγων.
Ιστορία. Η Πλατεία Επαρχείου, γνωστή από τον πύργο που είχε χτίσει ο Τσερνωτάς, απ’ όπου και πήρε το όνομα η πόλη.Ακόμα και τώρα, που η κρίση δημιουργεί παντού προβλήματα, οι Πύργιοι δεν «ταμπουρώνονται» πίσω από τους τοίχους των σπιτιών τους. «Ανέκαθεν η κίνηση ήταν έντονη στην πόλη αυτή και οι άνθρωποι είναι γλεντζέδες. Το έχουμε στο αίμα μας να αγαπάμε τη ζωή, έστω και αν δεν έχουμε να φάμε», λέει ο Στάθης Πολιτόπουλος, γραφίστας, που τα τελευταία τρία χρόνια ζει στον Πύργο. Ωστόσο, ο Νομός Ηλείας έχει τις προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί όσο λίγοι νομοί, καθώς τα κρουαζιερόπλοια φέρνουν τουρισμό στο Κατάκολο, τα Επτάνησα απέναντι στο Ιόνιο καθιστούν την περιοχή εμπορικό κέντρο και η παρακείμενη Αρχαία Ολυμπία, ενισχύει τη δράση και τη ζωή στην πρωτεύουσα της Ηλείας.
Δημαρχείο. Το Λάτσειο Μέγαρο, δωρεά του εφοπλιστή Γιάννη Λάτση, στεγάζει τις υπηρεσίες του Δήμου
Καλλιτέχνες. Ο Νικόχρηστος Λαμπαούνας και η Κατερίνα Αναστασιάδου μέσα στο Rex λίγο πριν την πρόβα της συναυλίας τους
Μητρόπολη. Επιβλητικός ο Ναός του Αγίου Νικολάου στην Πλατεία Επαρχείου.
Φανοποιείο. Με τέχνη και μαστοριά, πενήντα συνεχή χρόνια διατηρεί το μαγαζί του ο Διονύσιος - Κωνσταντίνος Πετρόπουλος
